این در حالی بود که بسیاری در ابتدا پیشبینی میکردند محدودیتهای تازه، سینمای ایران را نابود خواهد کرد. اما فیلم ایرانی زنده ماند و همراه با تحولات گستردهتر فرهنگ و جامعه، دگرگونیهای شگفتی را از سر گذراند.
نخستین فیلمی که پس از انقلاب به صورت بینالمللی نمایش داده شد، "دونده" ساختهی امیر نادری بود که در سال ۱۹۸۵ در جشنواره نانت به نمایش درآمد و جایزه گرفت. سال بعد در جشنوارههای لندن و سیدنی و در سال ۱۹۸۷ در سه جشنواره دیگر هم نمایش داده شد. از سوی دیگر علیرضا شجاعنوری، مسئول وقت بخش بینالملل فارابی، نمایش فیلم "جادههای سرد" ساختهی مسعود جعفری جوزانی در سیوهفتمین جشنواره برلین در سال ۱۹۸۷ را نخستین توجه بینالمللی جدی به سینمای پس از انقلاب میداند.
اما فتح واقعی جشنوارههای جهانی با نامیست که برای همیشه با سینمای ایران گره خورده است: عباس کیارستمی. در همین دوران بود که کیارستمی فیلم پیشرو خود "خانه دوست کجاست" را در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ساخت و بدین ترتیب فتح جشنوارههای سینمایی جهان توسط سینمای ایران آغاز شد.
اوج این مسیر در سال ۱۹۹۷ به دست آمد. اهدای نخل طلای بهترین فیلم جشنوارهی کن که مهمترین جایزهی تاریخ سینمای ایران تا آن روز بود، به "طعم گیلاس"، نقطهی پایان مناقشات منتقدان ایرانی بر سر سینمای عباس کیارستمی به نظر میرسید. او پنج بار نامزد جایزهی نخل طلای جشنوارهی کن شد و در سال ۱۹۹۷ در پنجاهمین دورهی جشنوارهی فیلم کن برای طعم گیلاس این جایزه را دریافت کرد.
پس از کیارستمی، نسل تازهای از فیلمسازان راه او را ادامه دادند و اصغر فرهادی چهرهی شاخص این نسل شد. فیلم "جدایی نادر از سیمین" نخستین فیلم بلند ایرانی بود که خرس طلایی جشنوارهی برلین را دریافت کرد و جوایز بهترین بازیگر مرد و زن را هم به دست آورد و سپس دومین فیلم ایرانیای شد که نامزد اسکار گردید و سرانجام نخستین فیلمی که این جایزه را برد.
پس ار آن در سال ۲۰۱۷ اصغر فرهادی یکبار دیگر برای "فروشنده" موفق به دریافت اسکار شد. فرهادی در ۲۶ فوریه ۲۰۱۷ در هشتاد و نهمین دورهی جوایز اسکار، دومین اسکار خود را در بخش بهترین فیلم بینالمللی برای "فروشنده" به دست آورد. اسکاری که شادمانی گستردهی ملی برای ایرانیان بهمراه آورد و از جهتی هم خودش در مراسم حاضر نشد تا در اعتراض به سیاستهای مهاجرتی دولت وقت آمریکا، بیانیهای تاریخی بخواند.
اما این مسیر سخت و پیچیده تنها به دو نام ختم نمیشود. هنرمندان ایرانی بسیاری پیش و پس از انقلاب در چند دههی گذشته حضوری نسبتاً گسترده در جشنوارههای بینالمللی داشته که این فرصت کوتاه، مجالی برای پرداختن به همه آنها نمیدهد.
اکنون و امروز، سینمای ایران بهعنوان یکی از نوآورانهترین و هیجانانگیزترین سینماهای جهان شناخته میشود و فیلمهای کارگردانان ایرانی با تحسین فزایندهای در جشنوارههای بینالمللی به نمایش درمیآیند. شاید همانطور که زندهیاد عباس کیارستمی روزی گفته بود: سینما در کنار نفت، فرش و پسته یکی از صادرات مهم ایران است، صادراتی که با زبان تصویر، صدای مردمانی را به جهان میرساند که شعر، رنج و امیدشان را در قابهای ساده اما ژرف به نمایش گذاشتهاند.
روز سینما مبارک.
